01 · Zabieg przeciwbólowy
Kriolezja stawu kolanowego – przebieg i kwalifikacja
Na czym polega kriolezja?
Kriolezja wykorzystuje kontrolowane chłodzenie wybranych nerwów czuciowych przewodzących ból ze stawu kolanowego. Lekarz wprowadza w ich pobliże cienką sondę, a niska temperatura czasowo ogranicza przewodzenie sygnałów bólowych.
Zabieg nie przecina nerwu. Jego włókna mogą z czasem odzyskiwać funkcję, dlatego efekt przeciwbólowy nie musi być trwały i różni się pomiędzy pacjentami.
Wskazania
Kriolezję można rozważyć u wybranych osób z przewlekłym bólem kolana, m.in. związanym ze zmianami zwyrodnieniowymi, utrzymującym się po przebytym leczeniu operacyjnym albo w okresie oczekiwania na endoprotezoplastykę. Może być także rozważana, gdy operacja nie jest możliwa. Jest to metoda leczenia objawowego — nie usuwa przyczyny uszkodzenia stawu.
O możliwości zastosowania zabiegu decyduje lekarz po ocenie źródła bólu, wcześniejszego leczenia, stanu neurologicznego i ogólnego stanu zdrowia.
Kwalifikacja i blokada diagnostyczna
Podczas konsultacji lekarz bada kolano, analizuje dokumentację oraz ustala, które gałęzie nerwów mogą odpowiadać za dolegliwości. Należy poinformować o lekach wpływających na krzepnięcie, alergiach, zakażeniach, zaburzeniach czucia i wszczepionych urządzeniach medycznych.
W wybranych przypadkach przed kriolezją wykonuje się blokadę diagnostyczną ze środkiem znieczulającym. Czasowa zmiana natężenia bólu pomaga ocenić, czy wybrane nerwy są właściwym celem zabiegu. Wynik blokady jest jednym z elementów kwalifikacji, a nie gwarancją efektu kriolezji.
Przebieg zabiegu
- lekarz lokalizuje wybrane nerwy czuciowe w badaniu USG i planuje bezpieczne miejsce wkłucia,
- po dezynfekcji i znieczuleniu skóry wprowadza sondę w pobliże nerwu,
- po potwierdzeniu położenia wykonuje kontrolowane cykle chłodzenia,
- po usunięciu sondy na miejsca wkłuć zakładane są niewielkie opatrunki.
Efekt i czas działania
Zabieg wykonuje się ambulatoryjnie. Jego czas zależy od liczby leczonych nerwów i warunków anatomicznych. Zmniejszenie bólu może pojawiać się stopniowo po zabiegu. Wielkość i czas utrzymywania się efektu są indywidualne; zależą m.in. od przyczyny dolegliwości, budowy anatomicznej i zdolności nerwu do regeneracji. U części pacjentów poprawa jest niewystarczająca albo przemijająca.
Jeżeli ból powróci, możliwość powtórzenia zabiegu lekarz ocenia ponownie na podstawie aktualnego stanu pacjenta i odpowiedzi na wcześniejsze leczenie.
Kriolezja ma ułatwić kontrolę bólu i aktywność, ale nie zastępuje leczenia przyczynowego ani rehabilitacji zaleconej przez lekarza.
Po zabiegu
Po kriolezji pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące ruchu, obciążania kończyny, pielęgnacji miejsc wkłucia i leków przeciwbólowych. Przejściowo mogą wystąpić tkliwość, zasinienie, obrzęk lub zmiana czucia w leczonej okolicy.
Narastający ból, znaczne osłabienie kończyny, rozległy obrzęk, gorączka lub cechy zakażenia wymagają kontaktu z lekarzem.
