Fizjoterapia Barku

Kompleks barkowy utworzony jest z 3 anatomicznych stawów: ramiennego, barkowo-obojczykowego, mostkowo-obojczykowego oraz 2 funkcjonalnych: żebrowo-łopatkowego oraz podbarkowego. Dzięki budowie i współpracy wszystkich stawów jesteśmy w stanie uzyskać duże zakresy ruchu w obrębie barku.
Budowa stawu ramiennego charakteryzuje się dużą głową kości ramiennej oraz małą i płytką panewką, co daje niewielką stabilizację kostną, w związku z czym za stabilizację i kontrolę ruchu tego stawu odpowiedzialne są głównie mięśnie.
W pozycji spoczynkowej torebka stawowa jest napięta w górnej części stawu, a rozluźniona w dolnej. Daje to duże możliwości w zakresie ruchu, ale utrudnia stabilizację stawu. Zaburzenia w napięciu bądź sile mięśniowej mogą zatem wpływać na przeciążenia i towarzyszące im dolegliwości w okolicy barku.

Funkcjonalny staw podbarkowy występuje pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatki, a głową kości ramiennej. W przestrzeni podbarkowej znajduje się kaletka podbarkowa, ścięgna mięśni stożka rotatorów oraz ścięgno głowy długiej bicepsa. W przypadku braku odpowiedniej stabilizacji i ruchomości łopatki, niewydolności mięśni stożka rotatorów (odpowiada za dynamiczną stabilizację stawu ramiennego, centralizację i kompresję głowy kości ramiennej na panewce stawu oraz za kontrolę sensomotoryczną) i głowy długiej bicepsa oraz zmniejszonej mobilności odcinka szyjnego i piersiowego kręgosłupa, przestrzeń ta może ulegać redukcji i powodować dolegliwości bólowe (np. poprzez uciskanie struktur takich jak kaletka, czy ścięgna), a także uszkodzenia w obrębie struktur w niej leżących.
Aby bark mógł prawidłowo funkcjonować, niezbędna jest nie tylko stabilność i mobilność, ale także kontrola nerwowo-mięśniowa oraz siła. Tutaj niezwykle ważną rolę odgrywa łopatka (wraz z mięśniami, które ją stabilizują) oraz mięśnie przebiegające przez staw ramienny. Łopatka jest nie tylko podstawą dla głowy kości ramiennej i stabilnym przyczepem początkowym dla mięśni stożka rotatorów, ale zapewnia także harmonię stawu podczas ruchu. W związku z tym jej prawidłowe ułożenie będzie miało wpływ na ustawienie i funkcję samego stawu ramiennego. Współpraca odpowiednich grup mięśniowych w kompleksie barkowym to niezbędny czynnik zmniejszający ryzyko kontuzji.

Rytm ramienno-łopatkowy to funkcjonalny wzorzec ruchu – relacja między ruchem w stawie ramiennym, a łopatkowo-żebrowym. W uproszczonym schemacie ten stosunek ruchu jest jak 2 do 1 (2/3 ruchu zachodzi w stawie ramiennym a 1/3 w stawie łopatkowo-żebrowym). Prawidłowy rytm pozwala na generowanie pełnej siły przy ruchach kończyną górną oraz zapewnia bezbolesną funkcję barku. Niezbędna jest do tego koordynacja (timing) odpowiednich mięśni. Najpierw warto zadbać o optymalizację stabilizacji łopatki, a później wprowadzać stopniowo ćwiczenia stożka rotatorów i innych mięśni. Zaburzenie rytmu ramienno-łopatkowego możemy ocenić za pomocą testów funkcjonalnych.
Ból może hamować odpowiednią aktywację mięśni podczas ruchu ramienia, co z czasem może prowadzić do utraty siły i powstania dysbalansu mięśniowego stabilizatorów łopatki. Taka sytuacja sprzyja nieprawidłowej pracy mięśni stożka rotatorów, które tracą swój stabilny przyczep początkowy, jakim jest łopatka. Nieprawidłowa pozycja oraz ruch łopatki to tzw. dyskineza łopatki. Jej najczęstszymi przyczynami są: dysbalans mięśniowy, zmniejszona elastyczność mięśni w obrębie barku, osłabienie mięśni stabilizujących łopatkę, czy też sumujące się mikrourazy.
Warto także wspomnieć, że ważnym aspektem zdrowego barku jest mobilność kręgosłupa oraz prawidłowa aktywacja przepony.

Staw ramienny posiada wiele ścięgien, na które działają duże siły ścinające (szczególnie w trakcie ruchów ramienia ponad głowę), powodujące ich stopniowe uszkodzenie. Mechanotransdukcja jest zjawiskiem polegającym na przekształceniu przez komórki bodźców mechanicznych na informację biochemiczną. Jest to niezwykle ważne, ponieważ odpowiedni bodziec mechaniczny (specjalistyczne, ukierunkowane ćwiczenia) będzie wpływał na kontrolę procesu gojenia tkanek oraz na przebudowę ścięgien poprzez procesy komórkowe oraz naczyniowe (wytwarzanie kolagenu typu I, tworzenie nowych naczyń krwionośnych). W zależności od stopnia uszkodzenia ścięgna oraz natężenia bólu, wprowadzamy odpowiedni rodzaj treningu.
Właściwa terapia oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia są kluczowym elementem odzyskania kontroli funkcji barku.

W MIRAI zajmujemy się fizjoterapią barku m.in. w przypadku:
– uszkodzenia stożka rotatorów
– zapalenia kaletki podbarkowej
– uszkodzenia obrąbka stawowego
– konfliktu podbarkowego
– niestabilności stawu ramiennego
– zamrożonego barku
– stanów pooperacyjnych

mgr Monika Urban

Zapraszamy!